İLİŞKİLERDE DENGE ÜZERİNE

İlişkiler, yakınlık ve mesafe arasında sürekli yeniden kurulan bir denge alanıdır. Birbirine yakın olmak kadar, kişinin kendi alanını koruyabilmesi de ilişkinin sürdürülebilirliği açısından önemlidir.

Romantik ilişkilerde, arkadaşlıklarda ve aile ilişkilerinde dengeden söz ederken her şeyin eşit olmasından çok, iki tarafın da ilişki içinde kendine ve birbirine yer açabilmesinden söz edebiliriz. Bazen bir taraf daha fazla desteğe ihtiyaç duyabilir, bazen diğer taraf daha çok alan isteyebilir. İlişkinin dengesi, bu farklı ihtiyaçların fark edilmesi ve karşılıklı olarak gözetilebilmesiyle oluşur.

İlişkilerimiz bizi mutlu ettiğinde, bu halin devam etmesini istememiz oldukça doğaldır. Ancak bazen ilişkiyi koruma ya da iyi halin devamlılığını sağlama çabası, fark etmeden ilişkinin dengesini değiştirebilir. Sürekli iletişim kurmak, karşımızdaki kişiyi mutlu etmeye çalışmak, kendi ihtiyaçlarımızı geri plana atmak ya da ilişkinin her anını birlikte geçirmek başlangıçta yakınlık hissini artırsa da zaman içerisinde kişinin kendi alanından uzaklaşmasına neden olabilir.

Benzer şekilde, karşı tarafın beklentilerini karşılamak ya da ilişkinin iyi halini sürdürmek için sürekli çaba göstermek de kişide zamanla tükenmişlik, sıkışmışlık veya uzaklaşma isteği yaratabilir.

Bu nedenle ilişkilerde denge, yalnızca ne kadar verdiğimizle değil; kendimizden ne kadar uzaklaşmadan ilişki içinde kalabildiğimizle de ilgilidir.

Dengeli bir ilişki için

İletişim

Birbirimize çoğunlukla kelimeler aracılığıyla ulaşırız. Duygu ve düşüncelerimizi dürüstçe ifade edebilmek, ilişkide karşılıklı anlayışın oluşmasına alan açar.

Duygularımızı ve düşüncelerimizi sakladığımızda, karşımızdaki kişinin bizi kendiliğinden anlamasını beklemek zamanla yanlış anlaşılmalara ve yalnızlık hissine neden olabilir. Konuşabilmek, anlatabilmek ve dinlenebilmek için ilişkide güvenli bir alan oluşması önemlidir.

Karşımızdaki kişiye kendimizi açabildiğimizde, onun da kendi dünyasını bizimle paylaşabilmesi kolaylaşır. Böylece birbirimizi yalnızca söylediklerimiz üzerinden değil, hissettiklerimiz ve ihtiyaçlarımız üzerinden de görmeye ve duymaya başlayabiliriz.

Empati

Bir ilişkinin içinde karşımızdaki kişinin duygu ve ihtiyaçlarını fark edebilmek, onun deneyimine kendi penceremizden farklı bir yerden bakabilmeye çalışmak yakınlığı destekler.

Empati, karşımızdaki kişiyle her konuda aynı düşünmek anlamına gelmez. Onun ne hissettiğini, ne düşündüğünü ve yaşadığı durumun onun dünyasında nasıl bir karşılığı olduğunu anlamaya çalışabilmektir.

Bu çaba, ilişkide karşılıklı görülme ve anlaşılma hissini güçlendirir.

Sınırlar

Yakın ilişkilerde sınırlar, birbirimizden uzaklaşmak için değil, birbirimizin alanına saygı gösterebilmek için vardır.

Kişinin kendi ihtiyaçlarını, sınırlarını ve istemediklerini ifade edebilmesi; karşısındaki kişinin sınırlarını da gözetebilmesi ilişkinin dengesini destekler. Kendi sınırlarımızı koruyabildiğimizde, ilişkide var olurken kendimizden vazgeçmemiş oluruz.

Aynı şekilde karşımızdaki kişinin sınırlarına saygı göstermek, onun bireyselliğine ve özdeğerine alan açmak anlamına gelir.

Ortak Alanlar

İlişkilerin güçlenmesinde birlikte geçirilen zamanın ve paylaşılan deneyimlerin önemli bir yeri vardır. Birlikte yapılan etkinlikler, ortak ilgi alanları ve paylaşılan anılar ilişkinin kendine ait bir alan oluşturmasına yardımcı olur.

Her zaman aynı şeylerden hoşlanmak ya da aynı ilgi alanlarına sahip olmak gerekmez. Bazen sizin sevdiğiniz bir şeye, bazen de karşınızdaki kişinin ilgi alanına yer açmak ilişkinin karşılıklılığını destekleyebilir.

Paylaşımlar arttıkça ortak alanlar genişleyebilir; birbirimizden öğrenmek, birbirimize ilham vermek ve sevme-sevilme deneyimini çoğaltmak mümkün hale gelir.

Birlikte Yol Almak

İlişkilerde anlaşmazlıkların hiç yaşanmaması mümkün değildir. Önemli olan, bir sorun ortaya çıktığında bunun yalnızca bir kişinin çözmesi gereken bir meseleye dönüşmemesidir.

Birbirini dinlemek, kendi deneyimini anlatabilmek ve karşılıklı bir konuşma alanı oluşturabilmek, ilişkinin zorluklarla baş etme kapasitesini güçlendirir.

Sorunlarla birlikte karşılaşabilmek, ilişkide “tek başınalık” hissini azaltır. Zaman içerisinde, bir güçlük yaşandığında bunu birlikte ele alabileceğimize dair güven gelişebilir.

Özgürlük

Yakınlık, kişinin kendine ait alanını kaybetmesi anlamına gelmez.

Her ilişkinin içinde sen, ben ve biz vardır. “Ben” ve “sen” alanlarının korunabilmesi, “biz” alanının da sağlıklı biçimde var olabilmesine yardımcı olur.

Kendimize ait zamanın, arkadaşlıkların, ilgi alanlarının ve kişisel sınırların olması ilişkiyi zayıflatmak zorunda değildir. Aksine, kişinin kendi alanında var olabilmesi ilişkide daha özgür ve daha sahici bir şekilde bulunmasını destekleyebilir.

Aynı şekilde karşımızdaki kişinin kendi alanına sahip olmasına izin vermek, ona duyduğumuz güvenin ve onun bireyselliğine verdiğimiz değerin bir parçasıdır.

Dengeyi bulmak

İlişkilerde denge her zaman kendiliğinden oluşmaz. Yaşamın farklı dönemlerinde ihtiyaçlarımız değişebilir; bazen yakınlığa, bazen mesafeye daha fazla ihtiyaç duyabiliriz. Bu nedenle ilişki içerisindeki denge de zaman zaman yeniden kurulmayı gerektirir.

Bazen ilişkiyi kaybetme korkusuyla fazla yaklaşabilir, bazen incinmemek için fazla uzaklaşabiliriz. Bazen karşımızdakinin ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarımızın önüne koyabilir, bazen de kendi alanımızı korumaya çalışırken ilişkinin ortak alanından uzaklaşabiliriz.

Burada önemli olan, hangi noktada dengenin bozulduğunu fark edebilmek ve bunun bizim için ne anlama geldiğine bakabilmektir.

Bir çiçeği düşünün. Fazla su vermek de, hiç su vermemek de ona iyi gelmez. İhtiyacı olan, kendi doğasına uygun bir bakım ve dengedir.

İlişkilerde de benzer bir durumdan söz edebiliriz. Fazla yakınlık kadar aşırı mesafe, sürekli vermek kadar sürekli geri çekilmek de ilişkiyi zorlayabilir. Ancak burada yalnızca “ne kadar yakın” ya da “ne kadar uzak” olduğumuz değil, bu yakınlık ya da mesafenin bizim için ne ifade ettiği önemlidir.

Eğer ilişkide mesafe koymak, yakınlaşmak, sınır çizmek ya da özgür bırakmak yoğun ve zorlayıcı duygular uyandırıyorsa, bu duygular bazen yalnızca içinde bulunduğumuz ilişkiye ait olmayabilir. Kendi yaşam öykümüz, geçmiş ilişkilerimiz ve yakınlık deneyimlerimiz bugün kurduğumuz ilişkilerde de kendine bir yer bulabilir.

Bu nedenle ilişkilerde dengeyi kurmak, yalnızca karşımızdaki kişiye nasıl davranacağımızı öğrenmekten ibaret değildir. Aynı zamanda ilişki içinde kendimizi nasıl konumlandırdığımızı, neye ihtiyaç duyduğumuzu ve yakınlık karşısında neler yaşadığımızı anlamayı da içerir.

Denge, kusursuz bir ilişki hali değil; iki kişinin hem birbirine temas edebildiği hem de kendi varlığını koruyabildiği canlı bir süreçtir.